Connect with us

Hodowca i Jeździec

Płodność ogie­ra

Porady Żywieniowe

Płodność ogie­ra

W świe­cie hodow­li sta­nów­ka roz­po­czę­ła się już na dobre. Dobór ogie­ra dla naszej kla­czy, połą­cze­nie jej pre­dys­po­zy­cji z pre­dys­po­zy­cja­mi repro­duk­to­ra dla osią­gnię­cia okre­ślo­nych cech nowe­go osob­ni­ka to jed­no z naj­trud­niej­szych zadań w hodow­li, któ­re­go efek­tu tak do koń­ca nie jeste­śmy w sta­nie prze­wi­dzieć. Oczywiście gdy­by tak nie było, hodow­la spro­wa­dza­ła­by się do skru­pu­lat­nej ana­li­zy danych i algo­ryt­mi­zo­wa­nia. Na szczę­ście - i dla nas, bo ele­ment nie­pew­no­ści wno­si w nasze życie uroz­ma­ice­nie i doda­je mu kolo­ry­tu, i dla naszych pod­opiecz­nych – bo ich świat skła­dał­by się wyłącz­nie z dosko­na­łych egzem­pla­rzy (super matek, super ogie­rów, super cham­pio­nów itd.) – odpo­wied­ni dobór ogie­ra dla naszej kla­czy to nie tyl­ko mate­ma­ty­ka i pie­nią­dze. To rów­nież doświad­cze­nie i wie­dza, choć nie­ma­łe zna­cze­nie ma tak­że intu­icja, a cza­sem po pro­stu szczę­ście.

Dzisiaj o ogie­rach – spraw­cach całe­go zamie­sza­nia, a w zasa­dzie o tym, co wpły­wa na ich płod­ność czy­li na ele­ment, od któ­re­go w dużym stop­niu uza­leż­nio­ne jest sku­tecz­ne pokry­cie naszej kla­czy. Często bowiem, pomi­mo nie­ma­łe­go wydat­ku na świe­że lub mro­żo­ne nasie­nie (lub kry­cie natu­ral­ne), nie zawsze wszyst­ko wycho­dzi tak, jak byśmy sobie tego życzy­li.

Istnieje wie­le czyn­ni­ków mają­cych pośred­ni lub bez­po­śred­ni wpływ na płod­ność ogie­ra hodow­la­ne­go oraz jakość jego nasie­nia, począw­szy od takich czyn­ni­ków jak tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia czy jego wła­sna masa cia­ła, a skoń­czyw­szy na cechach gene­tycz­nych. Różnice w tej sfe­rze zaczy­na­ją się już na pozio­mie rasy – przyj­mu­je się na przy­kład, że konie fry­zyj­skie mają „trud­niej­sze” nasie­nie niż inne rasy, nasie­nie to tak­że trud­no schło­dzić czy zamro­zić. Za powód powyż­sze­go przyj­mu­je się małą dyna­mi­kę popu­la­cji tej rasy. Genetyka wska­zu­je tu tak­że inne rasy czy wręcz nie­któ­re linie w danej rasie o niskiej płod­no­ści – jeste­śmy je w sta­nie wska­zać wśród ogie­rów Thoroughbreds czy Quarter Horses, któ­re dzie­dzi­czą prze­ka­zy­wa­ne przez kolej­ne poko­le­nia sła­be nasie­nie.

Najczęstsze powo­dy obni­żo­nej płod­no­ści ogie­rów hodow­la­nych to gene­ty­ka. Ogiery nie są pod­da­wa­ne selek­cji w opar­ciu o zdol­ność repro­duk­cyj­ną, jak ma to miej­sce w przy­pad­ku więk­szo­ści zwie­rząt gospo­dar­skich. Liczy się siła rodo­wo­du ogie­ra, dowie­dzio­na wła­sna war­tość użyt­ko­wa­na oraz war­tość jego potom­stwa, pokrój, zdro­wie i cechy cha­rak­te­ru. Ogier osią­ga­ją­cy świet­ne wyni­ki spor­to­we, do tego uro­dzi­wy i o popraw­nej budo­wie, jest ogól­nie uwa­ża­ny za dobre­go kan­dy­da­ta do hodow­li. Nierzadko roz­po­czy­na karie­rę hodow­la­ną mając taką płod­ność, jaką obda­rzy­ła go natu­ra. Przyszłość dopie­ro poka­że, czy dla jej zmak­sy­ma­li­zo­wa­nia będzie mu potrzeb­na ewen­tu­al­na pomoc wete­ry­na­ryj­na.

W innych gatun­kach zwie­rząt (gospo­dar­skich) płod­ność idą­ca w parze z wyso­ką wydaj­no­ścią (mię­sną, mlecz­ną, inne) jest głów­nym czyn­ni­kiem dobo­ru i selek­cji, a pro­du­cen­ci nie chcą kon­ty­nu­ować linii o niskiej płod­no­ści. Dla gatun­ków tych waż­na jest rów­nież moż­li­wość mro­że­nia nasie­nia, szcze­gól­nie u bydła mlecz­ne­go, w związ­ku z tym zdol­ność do zacho­wy­wa­nia wła­ści­wo­ści bio­lo­gicz­nych nasie­nia w warun­kach chłod­ni­czych była przed­mio­tem wie­lo­let­nich badań, selek­cji i dobo­ru.

W przy­pad­ku ogie­rów prak­ty­ka ta nie jest sto­so­wa­na, a przy­naj­mniej nie sta­no­wi kry­te­rium dopusz­cze­nia ogie­ra do roz­ro­du. W rezul­ta­cie jakość mro­żo­ne­go nasie­nia może się znacz­nie róż­nić pomię­dzy poszcze­gól­ny­mi ogie­ra­mi. Podobnie jak ilość pro­du­ko­wa­ne­go przez ogie­ra nasie­nia, ale to z kolei zale­ży od roz­mia­ru jego jąder. Rozmiary te nato­miast to już gene­ty­ka.

Ale gene­ty­ka w roz­ro­dzie to nie wszyst­ko. Liczy się bar­dzo wie­le innych czyn­ni­ków. Reproduktory o nie­pra­wi­dło­wej kon­dy­cji będą mia­ły kło­pot z wła­ści­wą ter­mo­re­gu­la­cją jąder, któ­ra jest współ­od­po­wie­dzial­na za jakość nasie­nia i płod­ność - zbyt dobrze odży­wio­ne ogie­ry będą mia­ły wię­cej tłusz­czu w mosz­nie izo­lu­jąc jądra i je prze­grze­wa­jąc, źle odży­wio­ne – odwrot­nie. Przy czym poję­cie ‘źle odży­wio­ne’ lub ‘zbyt dobrze odży­wio­ne’ nie­ko­niecz­nie ozna­cza konie prze­kar­mio­ne lub nie­do­ży­wio­ne. Na wydaj­ność i jakość plem­ni­ków mogą bowiem nega­tyw­nie wpły­wać na przy­kład czę­ste zmia­ny die­ty lub defi­cy­ty mine­ral­no-wita­mi­no­we, a więc nie­zbi­lan­so­wa­na, pod kątem funk­cji roz­rod­czych, die­ta. W pra­wi­dło­wej ter­mo­re­gu­la­cji może tak­że prze­szka­dzać zaka­że­nie mosz­ny lub peni­sa.

Ogiery są bar­dzo wraż­li­we - na samą pro­duk­cję nasie­nia i jego żywot­ność, oprócz opi­sa­nej ter­mo­re­gu­la­cji, może mieć tak­że wpływ stan pod­wyż­szo­nej tem­pe­ra­tu­ry w okre­sie pro­duk­cji plem­ni­ków (60 dni). A wywo­łać taki stan (przez okres dwóch-trzech dni) może na przy­kład szcze­pie­nie zdro­we­go ogie­ra. Podobnie może zadzia­łać sil­na i dłu­go­trwa­ła let­nia fala upa­łów czy stres śro­do­wi­sko­wy. Okazuje się rów­nież, że istot­na jest tak­że dłu­gość dnia - w krót­sze dni zmniej­sza się poziom testo­ste­ro­nu i spa­da licz­ba pro­du­ko­wa­nych plem­ni­ków, pod­czas gdy w dłuż­sze dni (na wio­snę) wszyst­ko jest pod­po­rząd­ko­wa­ne opty­mal­nej repro­duk­cji. Wiele zale­ży też od tego, czy ogie­ry mają szan­sę wcho­dzić w jaką­kol­wiek inte­rak­cję z kla­cza­mi czy też nie. Do tego dołóż­my nie­zna­ny naj­czę­ściej wpływ leków zada­wa­nych ogie­ro­wi (na przy­kład na stan jego jąder), dłu­go­trwa­ły stres – tre­nin­go­wy czy star­to­wy oraz zwią­za­ne z tym podró­że i zmia­ny śro­do­wi­sko­we czy też zmia­ny zwią­za­ne z wie­kiem (kur­cze­nie się jąder, istot­ny spa­dek ilo­ści oraz jako­ści nasie­nia) – i nagle pozy­ska­nie dobrej jako­ści mate­ria­łu gene­tycz­ne­go oka­zu­je się nie lada wyczy­nem. Samo jego pobra­nie zresz­tą tak­że nie nale­ży do zabie­gów łatwych - dodat­ko­wy wpływ na jakość i ruchli­wość plem­ni­ków mogą mieć nie­wła­ści­we tech­ni­ki jego pobie­ra­nia (wyko­rzy­sta­nie zbyt dużej ilo­ści sub­stan­cji nawil­ża­ją­cych, nie prze­strze­ga­nie odpo­wied­nich zasad higie­ny, wymie­sza­nie róż­nych frak­cji eja­ku­la­tu) jak i kwe­stie postę­po­wa­nia z nasie­niem – nara­że­nie go na dzia­ła­nie czyn­ni­ków zewnętrz­nych, w tym poten­cjal­nej tok­sycz­no­ści mate­ria­łów do prze­cho­wy­wa­nia lub zim­ne­go wstrzą­su (niska tem­pe­ra­tu­ra).

Perspektywa żywie­nio­wa, któ­rej poświę­co­ny jest niniej­szy cykl, naka­zu­je dodać, iż suple­men­ta­cja ogie­ra użyt­ko­wa­ne­go w roz­ro­dzie, będą­ce­go jed­no­cze­śnie aktyw­nym koniem spor­to­wym, jest jak naj­bar­dziej uza­sad­nio­na i pożą­da­na. Suplementacja tego typu to przede wszyst­kim wspar­cie funk­cji roz­rod­czych jak i zadba­nie o wydol­ność orga­ni­zmu, jego opty­mal­ną kon­dy­cję oraz rege­ne­ra­cję powy­sił­ko­wą. Zapewnią je wyso­kie daw­ki anty­ok­sy­dan­tów, nie­któ­rych mikro­ele­men­tów, kwa­sów tłusz­czo­wych ome­ga -3/-6 oraz wyso­ko­war­to­ścio­we wie­lo­źró­dło­we biał­ko, ze szcze­gól­nym uwzględ­nie­niem ami­no­kwa­sów egzo­gen­nych (zwłasz­cza lizy­ny i metio­ni­ny z cysty­ną). W związ­ku z tym w sezo­nie roz­rod­czym, a naj­le­piej przy­naj­mniej mie­siąc przed jego roz­po­czę­ciem, powin­ni­śmy zadbać przede wszyst­kim o odpo­wied­nio wyso­ką daw­kę cyn­ku, man­ga­nu, sele­nu oraz wita­min A, E i C. Składniki te, wzmoc­nio­ne odpo­wied­nią rela­cją kwa­sów Omega-3/-6, mają szan­se na to, by pozy­tyw­nie wpły­nąć na jakość i żywot­ność nasie­nia, a dodat­ko­wo na odbu­do­wę włó­kien mię­śnio­wych, pra­wi­dło­wą wydol­ność i kon­dy­cję orga­ni­zmu.

Na jakość i ilość nasie­nia może mieć wpływ olbrzy­mia ilość czyn­ni­ków zewnętrz­nych. Jako hodow­cy może­my mieć ogra­ni­czo­ny wpływ na nie­któ­re z nich, z ogra­ni­cze­nia­mi wyni­ka­ją­cy­mi bez­po­śred­nio z rasy lub gene­ty­ki nale­ży nauczyć się po pro­stu pra­co­wać. Jeśli ogier ma pro­blem z płod­no­ścią, nale­ży skon­sul­to­wać się z leka­rzem wete­ry­na­rii, któ­ry naj­czę­ściej będzie w sta­nie usta­lić przy­czy­nę tego sta­nu i zapro­po­no­wać sen­sow­ne roz­wią­za­nie. Stosowane nie­kie­dy bez kon­sul­ta­cji z leka­rzem zastrzy­ki z testo­ste­ro­nu, mają­ce na celu zwięk­sze­nie libi­do ogie­ra, jeże­li prze­cho­dzą w fazę ruty­ny, mogą spo­wo­do­wać nega­tyw­ny wpływ na jakość nasie­nia i licz­bę plem­ni­ków oraz na zmniej­sze­nie roz­mia­rów jąder. Podobny nega­tyw­ny efekt może być kon­se­kwen­cją poda­wa­nia ste­ry­dów, szcze­gól­nie w okre­sie wkra­cza­nia przez ogie­ry w okres doj­rza­ło­ści płcio­wej.

POPRZEDNIE PORADY ZNAJDZIESZ TU!

Equine NutriPlan

Więcej w Porady Żywieniowe

  • Porady Żywieniowe

    Okres oko­ło­po­ro­do­wy

    By

    Wszystkie czyn­no­ści hodow­la­no-wete­ry­na­ryj­ne prze­pro­wa­dza­ne u cię­żar­nej kla­czy, tro­skli­wa opie­ka nad nią i odpo­wied­nie żywie­nie, zwłasz­cza w okre­sie wyso­kiej źreb­no­ści, mają...

  • Porady Żywieniowe

    Okres wyso­kiej źreb­no­ści

    By

    Urodzenie przez klacz żywe­go i zdro­we­go źre­bię­cia jest nad­rzęd­nym celem dzia­łań każ­de­go hodow­cy. Niestety, śmier­tel­ność zarod­ków w cza­sie trwa­nia...

  • Porady Żywieniowe

    Koń - Senior jesz­cze raz

    By

    O żywie­niu koni star­szych cie­szą­cych się u nas doży­wot­nią eme­ry­tu­rą pisa­li­śmy we wrze­śniu, wska­zu­jąc na potrze­bę stwo­rze­nia pla­nu żywie­nio­we­go uwzględ­nia­ją­ce­go...

Na górę