Connect with us

Hodowca i Jeździec

Wapń i fos­for

Porady Żywieniowe

Wapń i fos­for

Znaczenie skład­ni­ków mine­ral­nych i wita­min dla pra­wi­dło­we­go funk­cjo­no­wa­nia orga­ni­zmu jest bar­dzo duże. Stanowią ele­ment budul­co­wy szkie­le­tu, peł­nią waż­ną rolę w tkan­kach i pły­nach ustro­jo­wych, w gospo­dar­ce wod­nej i w prze­bie­gu wie­lu pro­ce­sów enzy­ma­tycz­nych. Składniki mine­ral­ne dzie­lą się na makro­ele­men­ty i mikro­ele­men­ty.

Makroelementy to pier­wiast­ki, któ­re w orga­ni­zmie sta­no­wią wię­cej niż 0,1% masy cia­ła. Należą do nich m.in. potas, magnez, fos­for, wapń i sód. Zapotrzebowanie orga­ni­zmu na ich obec­ność w paszy jest znacz­nie więk­sze niż zapo­trze­bo­wa­nie na mikro­ele­men­ty. Są budul­cem komó­rek, wystę­pu­ją w nie­któ­rych hor­mo­nach i enzy­mach. Są odpo­wie­dzial­ne za więk­szość pro­ce­sów życio­wych. Nie dostar­cza­ją ener­gii, meta­bo­li­zu­ją, są wresz­cie wyda­la­ne. Z tego powo­du koniecz­nie nale­ży je sta­le uzu­peł­niać, naj­le­piej dostar­cza­jąc w posta­ci pokar­mu i dodat­ko­wych suple­men­tów.

Mikroelementy nato­miast (czę­sto zwa­ne pier­wiast­ka­mi śla­do­wy­mi) to związ­ki che­micz­ne, któ­rych nie­do­bór lub nad­miar może pro­wa­dzić do zabu­rzeń fizjo­lo­gicz­nych. Do mikro­ele­men­tów naj­czę­ściej zali­cza się jod, żela­zo, flu­or, bor, kobalt, miedź, chrom, cynk, man­gan, molib­den i selen. Pamiętać w tym miej­scu nale­ży, że nie­któ­re pier­wiast­ki wystę­pu­ją w tzw. anta­go­ni­stycz­nych parach, czy­li wyż­sza kon­cen­tra­cja jed­ne­go z nich powo­du­je gor­szą przy­swa­jal­ność dru­gie­go. Będziemy o nich pisać w kolej­nych new­slet­te­rach.

Dzisiaj o roli i wza­jem­nej rela­cji pierw­szej pary pier­wiast­ków anta­go­ni­stycz­nych – wap­nia i fos­fo­ru. Odgrywają one zasad­ni­czą rolę we wzro­ście tkan­ki kost­nej u koni w każ­dym wie­ku, choć u mło­dych szcze­gól­nie. Oprócz kwe­stii szkie­le­to­wych istot­ny jest rów­nież ich udział w pro­ce­sach prze­mia­ny ener­ge­tycz­nej zacho­dzą­cej w mię­śniach – fos­for jest bowiem skład­ni­kiem wyso­ko­ener­ge­tycz­nych związ­ków fos­fo­ra­no­wych takich jak ATP i fos­fo­kre­aty­na. Wapń nato­miast wpły­wa na pobu­dli­wość ner­wo­wą, bie­rze udział w kształ­to­wa­niu zasa­do­wo-kwa­so­wej rów­no­wa­gi krwi i jest nie­zbęd­ny w pro­ce­sie jej krzep­nię­cia. Chroniczny brak wap­nia, na szczę­ście wystę­pu­ją­cy sto­sun­ko­wo rzad­ko, to przede wszyst­kim pro­ble­my z ukła­dem kost­nym, ale też ogra­ni­czo­na ruchli­wość jelit, a u kla­czy hodow­la­nych - zwięk­szo­ne ryzy­ko trud­ne­go poro­du i zatrzy­ma­nia łoży­ska oraz błon pło­do­wych w jamie maci­cy. Brak fos­fo­ru nato­miast to sła­bość i drże­nie mię­śni oraz zmniej­sze­nie aktyw­no­ści. W zbi­lan­so­wa­nej daw­ce pokar­mo­wej dostar­czaj­my zatem koniom zarów­no wapń jak i fos­for, pamię­ta­jąc jed­nak zawsze o zacho­wa­niu wła­ści­wych pro­por­cji.

Rolę tych dwóch skład­ni­ków mine­ral­nych oma­wia się zazwy­czaj wspól­nie ze wzglę­du na ści­słe powią­za­nie ze sobą ich prze­mian w orga­ni­zmie. Mówimy, że są to tzw. pier­wiast­ki anta­go­ni­stycz­ne w sto­sun­ku do sie­bie czy­li nad­miar jed­ne­go wpły­wa na zmniej­sze­nie wyko­rzy­sta­nia przez orga­nizm dru­gie­go. Istotne zna­cze­nie ma więc ich wza­jem­ny sto­su­nek, jako opty­mal­ny przyj­mo­wa­ny zazwy­czaj jako Ca:P - 2:1 (nie powi­nien być węż­szy niż 1:1 i nie szer­szy niż 3:1). Jeżeli ta rów­no­wa­ga zosta­nie zachwia­na, szcze­gól­nie w dłuż­szym okre­sie cza­su, fakt ten może spo­wo­do­wać nega­tyw­ne skut­ki. Przy nad­mia­rze fos­fo­ru w daw­ce orga­nizm, bro­niąc się przed spad­kiem pozio­mu wap­nia we krwi, uwal­nia wapń zawar­ty w kościach, któ­re na sku­tek tego sta­ją się mięk­kie i bar­dziej podat­ne na uszko­dze­nia. Badania wska­zu­ją co praw­da na tole­ran­cję orga­ni­zmu konia na wyż­szą kon­cen­tra­cję fos­fo­ru, lecz wła­śnie z uwa­gi na gor­sze przy­swa­ja­nie wap­nia przy nad­mia­rze fos­fo­ru, daw­ka pokar­mo­wa nie powin­na zawie­rać go wię­cej niż wap­nia.

Wyższą zawar­to­ścią fos­fo­ru cha­rak­te­ry­zu­ją się ziar­na zbóż, nato­miast wapń wystę­pu­je w więk­szej ilo­ści w zie­lon­kach i sia­nie. Ponieważ die­ta koni użyt­ko­wa­nych wierz­cho­wo, zwłasz­cza spor­to­wych, opar­ta jest głów­nie na paszy tre­ści­wej, nie­do­bo­ru fos­fo­ru zazwy­czaj nie obser­wu­je się. Problemem nato­miast może być zbyt niska ilość wap­nia lub nie­wła­ści­wa pro­por­cja wap­nia do fos­fo­ru.

Dobierając pasze i pre­pa­ra­ty uzu­peł­nia­ją­ce do daw­ki pokar­mo­wej, szcze­gól­nie w przy­pad­ku koni mło­dych oraz koni wyczy­no­wych, zwra­caj­my więc uwa­gę nie tyl­ko na zawar­tość wap­nia i fos­fo­ru w kg suchej masy. Pamiętajmy, jak waż­ny jest wza­jem­ny sto­su­nek ich ilo­ści.

POPRZEDNIE PORADY ZNAJDZIESZ TU!

Equine NutriPlan

Więcej w Porady Żywieniowe

  • Porady Żywieniowe

    Prawidłowe żywie­nie konia czy­li pochwa­ła cią­głej nauki

    By

    Jako hodow­cy, obser­wu­ją­cy nasze konie od dnia ich naro­dzin, czę­sto oce­nia­my ich stan odży­wie­nia na pod­sta­wie kon­dy­cji, ogól­ne­go...

  • Porady Żywieniowe

    Miedź i cynk

    By

    Miedź jest jed­nym z waż­niej­szych pier­wiast­ków w die­cie koni. Jest nie­zbęd­na do pra­wi­dło­we­go roz­wo­ju ukła­du szkie­le­to­we­go, mobi­li­za­cji zapa­sów żela­za,...

  • Porady Żywieniowe

    Żelazo i man­gan

    By

    Zgodnie z wcze­śniej­szy­mi zapo­wie­dzia­mi dzi­siaj o roli i wza­jem­nej rela­cji kolej­nej pary pier­wiast­ków anta­go­ni­stycz­nych – żela­za i man­ga­nu, choć nie­czę­sto...

Na górę